Tá cathair Chorcaí á claochlú ag an obair thógála. Tá foirgnimh árasán arda a dtógáil, tá dlús á chur le tionscadail a bhaineann leis an ríocht phoiblí agus chomh fada is a bhaineann le Gailearaí Ealaíne Crawford, tá neart oibre déanta ar an tionscadal tógála cultúrtha is mó i gCorcaigh go dtí seo.
I láthair na huaire, is í Claochlú Ghailearaí Ealaíne Crawford an fhorbairt aonair is mó atá déanta ar ár suíomh stairiúil go dtí seo. In éineacht leis an obair riachtanach atá á déanamh chun na foirgnimh speisialta seo a chosaint do na glúnta amach romhainn, cuirfidh an athfhorbairt feabhas suntasach ar gach rud a thaitníonn le daoine faoi Ghailearaí Crawford agus ag an am céanna, cruthófar gailearaí ar chaighdeán idirnáisiúnta i gcroílár Chorcaí.
D’fhág gach duine againn an suíomh ar an 12 Eanáir 2026, garsprioc shuntasach do gach duine atá páirteach sa tionscadal. Cé gur am corraitheach a bhí ann don fhoireann, tar éis míonna den bhailiúchán a bhogadh go cúramach ón ngailearaí, bhí lúcháir orainn sa nóiméad sin nuair a bhí muid réidh chun an suíomh a fhágáil faoi chúram an chonraitheora, PJ Hegarty & Sons, agus Oifig na nOibreacha Poiblí.
Dea-scéala is ea go bhfuil 8 mí caite anois ag díriú ar na hoibreacha tógála agus is ea go bhfuil ag éirí go maith leis an obair ar fad. Rinne na páirtithe ar fad go leor ullmhúcháin ach ní féidir a bheith ullamh riamh d’fhoirgneamh stairiúil a oscailt agus na hiontais a nochtfaidh sé.
Ar ámharaí an tsaoil, táimid sásta faoi na rudaí atá tugtha faoi deara agus aimsithe againn: seanticéid leabharlainne agus litreacha toghairme faoi urláir; ticéid pháirceála, go leor pacaí toitíní, boscaí cipíní agus tinteáin stairiúla breise a fuarthas faoi cheilt faoi phainéil. Tá siad seo á gcosaint agus á ndoiciméadú go cúramach. I measc na rudaí spéisiúla a tugadh faoi deara bhí na marcanna a bhí fágtha ag ceardaithe, a bhíodh ag obair san fhoirgneamh le fada an lá, ar struchtúir adhmaid an fhoirgnimh. Tá siad seo á ndoiciméadú go cúramach freisin fad is atá an obair ar siúl – fianaise ar shaothar na gceardaithe cúramacha a bhí páirteach i scéal an fhoirgnimh le himeacht ama. Go deimhin, tá go leor ama á chaitheamh againn ag ‘doiciméadú’ i láthair na huaire. Bíonn seandálaithe i láthair ag an suíomh an t-am ar fad, agus cinntítear go bhfuil an obair á cur i gcrích go measúil agus go bhfuil aon rud a thugtar faoi deara á thaifeadadh.
Tá neart oibre déanta ar aghaidh thosaigh an fhoirgnimh. Tá oibreacha athchóirithe á ndéanamh ar fhuinneoga, obair brící, sclátaí agus ráillí, tá an clog á chaomhnú agus tosóidh an obair thógála nua ag teacht chun cinn go luath agus beidh sé le feiceáil sna míonna amach romhainn.
Beidh an síneadh an-suntasach do Ghailearaí Ealaíne Crawford. Beidh spásanna poiblí nua ar fáil, áit stórála do bhailiúcháin, Ionad Foghlama & Pléigh nua, gailearaithe breise, caifé nua, inrochtaineacht feabhsaithe agus radhairc dhochreidte nua trasna na cathrach. Táimid ar bís ag fanacht chun taithí a fháil ar na radhairc ardaithe sin agus Corcaigh a cheiliúradh ó airde.
Is í an cheist is minice a chuirtear orainn ná, "Cathain a bheidh sibh ag athoscailt?" D’éirigh go breá leis an dul chun cinn go dtí seo, díreach mar a bhí pleanáilte againn, agus táimid ag súil go mbeidh eochracha an fhoirgnimh á dtabhairt ar ais dúinn arís i lár 2028. Ansin, bheadh cúpla mí le caitheamh ar athshuiteáil agus ar na seirbhísí ar fad a eagrú arís. Roinnfimid an t-eolas is déanaí le daoine arís ag tús 2027 ach táimid ag súil go mbeidh an Gailearaí oscailte ag deireadh 2028.
Fad is atá an foirgneamh dúnta, tá imeachtaí á bpleanáil ag an bhfoireann agus táimid ag leanúint lenár gcláir. Lean Foghlaim & Pléigh ar aghaidh le go leor dá gcláir pobail lasmuigh den suíomh, lena n-áirítear Stiúideonna a bhfuil Crawford ag tacú leo agus lena gcuid oibre le hIonad Imirceach Chorcaí, in ionaid éagsúla agus ar líne. Le déanaí, reáchtáil siad roinnt imeachtaí iontacha mar chuid d’Fhéile Lár an tSamhraidh Chorcaí, Féile Chuan Chorcaí agus Cruinniú na nÓg agus an tSeachtain Náisiúnta Oidhreachta. Tá taispeántas ar a dtugtar Íomhánna Athraithe á réachtáil ag an gclár for-rochtana, ‘Taobh Amuigh den Fhráma’, do rannpháirtithe i bPríosún Chorcaí, a bheidh ar siúl ar Inis Píc agus a mbeidh cead ag an bpobal freastal air.
Tá ár gcaomhnóir ag obair i saotharlann chaomhnaithe shealadach atá bunaithe lasmuigh den suíomh. I rith an athlonnaithe, thug an Dr Chillè aire na huibhe dár saothair ealaíne. Rangaíodh na saothair ealaíne bunaithe ar chomh práinneach is a bhí na riachtanais chaomhnaithe, agus tá an obair chaomhnaithe á déanamh anois. Le déanaí, bhronn an Chomhairle Oidhreachta Deontas Maoirseachta Oidhreachta ar Ghailearaí Crawford, a úsáidfear chun trealamh speisialta caomhnaithe, a bhfuil géarghá leis, a cheannach ionas gur féidir anailís eolaíochta a dhéanamh agus tacú le caomhnú coisctheach amach anseo.
Tá an t-uafás taighde déanta ag ár bhfoireann faoi stair na saothar agus tá cartlanna á ndigitiú acu. Lena chois sin, tá obair á cur i gcrích leis an gclár Camchuairte agus Comhroinnte. D’éirigh thar barr le Camchuairt agus Comhroinnt, agus is cúis áthais dúinn deis a thabhairt do phobal nua súil a chaitheamh ar an oiread sin saothar ón mbailiúchán agus saothair a thaispeáint i gcomhthéacsanna nua. Bhaineamar an-taitneamh as a bheith ag obair lenár gcomhghleacaithe náisiúnta agus thapaíomar an deis chun díriú ar chomhpháirtíochtaí agus ar chomhshaothair nua.
Go dtí seo, táimid tar éis a bheith ag obair i gcomhpháirt ar thrí mhórthaispeántas, ceann in Ionad Ealaíon Chorcaigh Thiar Uillinn, Gailearaí F.E. McWilliam i nDroichead na Banna agus Gailearaí Highlanes i nDroichead Átha. Más spéis le haon duine súil a chaitheamh ar ár mbailiúchán, tá saothair tugtha ar iasacht againn d’Áras Nua-Ealaíne na hÉireann, d’Ard-Mhúsaem na hÉireann, do Theach Mhichíl Uí Choileáin, do Chúirt Dhún ar Aill agus d’áiteanna eile nach iad.
Tá an t-eolas ar fad maidir leis na himeachtaí a bheidh ag tarlú agus iasachtaí le fáil ar ár suíomh gréasáin, nó is féidir leat clárú chun ár nuachtlitir saor in aisce a fháil más spéis leat fógraí faoi imeachtaí agus nuashonruithe maidir leis an athfhorbairt.
Tá aird á díriú againn anois ar fhilleadh ar an bhfoirgneamh. As seo go ceann roinnt míonna leanfaimid ar aghaidh le gach gné den athoscailt a phleanáil, lena n-áirítear athshuiteáil an bhailiúcháin agus seirbhísí do chuairteoirí, athbhrandáil nua ar fad, ardáin dhigiteacha agus baill foirne a bheidh ag obair linn amach anseo. Chomh maith leis sin, tá roinnt saothar tábhachtach nua faighte againn trí bhronntanais fhlaithiúla agus táimid ag súil leis an deis a thapú chun iad a thaispeáint do chuairteoirí nuair a osclaíonn an gailearaí arís.
Táimid fíorbhuíoch de Rialtas na hÉireann, den Roinn Cultúir, Cumarsáide agus Spóirt, d’Oifig na nOibreacha Poiblí agus d’Fhoireann Deartha Ailtirí Grafton agus d’fhoireann PJ Hegarty & Sons as tacú leis an obair seo. Táimid buíoch freisin as an tacaíocht a fuaireamar ó dhaoine a airíonn uathu an gailearaí, chomh maith leo siúd atá ag súil lenár n-athoscailt!
Tá tús curtha againn le go leor ról nua a earcú le go leor deiseanna nua do dhaoine a bheith páirteach i nGailearaí Ealaíne Crawford sula n athosclóimid ag an gcaibidil spreagúil seo inár stair. Chun tuilleadh eolais a fháil, cliceáil anseo: https://crawfordartgallery.ie/vacancies-gaeilge/
Leanfaimid orainn do do nuashonrú le linn na hathfhorbartha. Idir an dá linn, tá súil againn go mbaineann tú taitneamh as an spléachadh seo ar an méid atá ag tarlú agus gur léir duit go bhfuil gach duine ag obair go cúramach, lena chéile agus ar mhaithe le foras cultúrtha náisiúnta atá tuilte ag Gailearaí Ealaíne Crawford—agus ag Corcaigh—a chur ar fáil.
Beidh tuilleadh eolais againn daoibh go luath,
Máire McCarthy - Stiúrthóir Ghailearaí Ealaíne Crawford
Chuir an Taoiseach Mícheál Ó Máirtín agus an tAire Cultúir, Cumarsáide agus Spóirt, Patrick O’Donovan, mar aon leis an Aire Stáit le freagracht as an OOP, Kevin ‘Boxer’ Moran, fáilte inniu roimh thús an tionscadail tógála d’athfhorbairt Ghailearaí Ealaíne Crawford i gCorcaigh.
Deartha ag Ailtirí Grafton, is mórthionscadal é athfhorbairt Ghailearaí Ealaíne Crawford faoin bPlean Forbartha Náisiúnta agus is infheistíocht uair amháin de chuid ilghlúine é ón Stát chun foirgneamh oidhreachta suntasach i Lár Chathair Chorcaí a athfhorbairt agus a athbhunú.
Is é cuspóir an tionscadail Gailearaí Crawford leathnaithe agus athbheoite a sheachadadh a bheidh ina shaoráid shuntasach ealaíne agus chultúrtha d’Éirinn i gCathair Chorcaí agus a thabharfaidh tionscadal atá beartaithe le blianta fada chun críche.
Cuirfidh an athfhorbairt le hathghiniúint Lár Chathair Chorcaí, ag neartú agus ag feabhsú cháil chultúrtha na cathrach go háitiúil, go náisiúnta agus go hidirnáisiúnta.
Ag labhairt dó i nGailearaí Ealaíne Crawford, dúirt an Taoiseach Micheál Martin:
“Is céim shuntasach é an lá inniu in athfhorbairt Ghailearaí Ealaíne Crawford atá á fhorbairt le blianta fada.
Tá sé ríthábhachtach go ndéanaimid infheistíocht i mbonneagar cultúrtha ár dtíre. Léiríonn an infheistíocht seo go bhfuil an Rialtas tiomanta do shaol cultúrtha ár saoránach a fheabhsú trína nInstitiúidí Cultúrtha Náisiúnta.
Tá athfhorbairt Ghailearaí Ealaíne Crawford le foirgneamh suntasach a sholáthar i gCorcaigh a chuirfidh le lár na cathrach agus leis an saol cultúrtha i gCorcaigh, i gCúige Mumhan agus go náisiúnta.”
Ag tosú ar an saol mar Theach an Chustaim in 1724, d’fheidhmigh an Crawford mar Scoil Ealaíne, gailearaí ealaíne bardasach agus Institiúid Chultúrtha Náisiúnta. D’fhás agus d’oiriúnaigh sé i gcónaí, agus is tráth tábhachtach eile i stair an fhoirgnimh é an athfhorbairt.
Táthar ag súil go dtosóidh an conraitheoir, PJ Hegarty and Sons, ar an láthair go luath in 2026 agus go mbeidh an tionscadal críochnaithe i lár 2028. Leanfaidh feistiú, coimisiúnú agus athlonnú na Gailearaí ina dhiaidh sin roimh an oscailt.
Ag fáiltiú roimh thús an tionscadail, dúirt an tAire Patrick O’Donovan:
“Is príomhchlár infheistíochta do mo Roinn é Clár Infheistíochta na hInstitiúide Cultúrtha Náisiúnta (ICN). Tá ríméad orm, mar an t-aon Institiúid Chultúrtha Náisiúnta atá suite go hiomlán lasmuigh de Bhaile Átha Cliath, gur féidir tús a chur anois le hathfhorbairt Ghailearaí Ealaíne Crawford a chur i bhfeidhm.
Tá mo Roinnse, mar aon leis an OOP agus Gailearaí Ealaíne Crawford, ag obair i dtreo an lae seo le blianta fada, agus mar sin, ba mhór an sásamh dom gur cheadaigh mé bronnadh na gconarthaí le déanaí. Tar éis comóradh trí chéad bliain an fhoirgnimh in 2024, tá sé tráthúil go ndéanfaidh an suíomh stairiúil seo é féin a athbheochan arís.”
Dúirt an tAire Stáit le freagracht as an OOP, Kevin ‘Boxer’ Moran:
“Tá ríméad orm a bheith anseo inniu chun an chloch mhíle shuntasach seo a fheiceáil in athfhorbairt Ghailearaí Ealaíne Crawford. Cuirfidh tús leis na hoibreacha athchóirithe ar an bhfoirgneamh stairiúil seo sraith gailearaithe agus áiseanna comhlántacha atá oiriúnach don fheidhm ar fáil.
Cuirfidh an athfhorbairt a bhfuil géarghá leis spás ar fáil a bheidh inrochtana go huilíoch agus inbhuanaithe ó thaobh an chomhshaoil de, agus a fheabhsóidh eispéireas Ghailearaí Crawford i gCorcaigh agus leis an timpeallacht áitiúil níos leithne. Is tionscadal spreagúil é seo a thabharfaidh an cultúr agus an saol uirbeach níos gaire dá chéile. Ba mhaith liom an deis seo a thapú chun buíochas a ghabháil leis an Roinn Cultúir, Cumarsáide agus Spóirt agus le Gailearaí Ealaíne Crawford as a gcomhoibriú leanúnach chun an tionscadal cultúrtha suntasach seo a chur chun cinn.”
Rose McHugh - Cathaoirleach, Gailearaí Ealaíne Crawford
"Is tráth an-suntasach é seo i stair Ghailearaí Ealaíne Crawford. Cinnteoidh an athfhorbairt uaillmhianach agus dea-bhreithnithe seo go bhfanfaidh an Gailearaí i gcroílár shaol cultúrtha Chorcaí agus na hÉireann do na glúnta atá le teacht.
Gabhaimid ár mbuíochas leis an Taoiseach, an Aire O’Donovan agus a chuid oifigigh sa Roinn Cultúir, Cumarsáide agus Spóirt, le hOifig na nOibreacha Poiblí agus le foireann iomlán an tionscadail as a dtacaíocht dhílis i ngach céim de Chlaochlú Ghailearaí Ealaíne Crawford.”
Mary Mc Carthy - Stiúrthóir, Gailearaí Ealaíne Crawford
“Is tráth spreagúil é seo do gach duine a bhfuil grá acu do Ghailearaí Ealaíne Crawford. Is é an tús iarbhír ar shuíomh na hathfhorbartha seo ná tús le caibidil nua spreagúil - ceann a chuirfidh spásanna athnuaite agus leathnaithe ar fáil do chuairteoirí, d’ealaíontóirí agus do na glúnta atá le teacht chun taitneamh a bhaint astu agus inspioráid a fháil uathu. Táimid uaillmhianach do Chorcaigh, don réigiún, agus don tionchar a d’fhéadfadh an cultúr cur le beocht lár na cathrach agus réigiúnach.
Táimid buíoch den Aire agus den Roinn Cultúir, Cumarsáide agus Spóirt as a gceannaireacht, an OOP agus d’fhoireann tionscadail as a gcomhoibriú agus a dtacaíocht. Múnlóidh a saineolas gailearaí a sheasfaidh mar shéadchomhartha cultúrtha bríomhar do mhuintir Chorcaí agus do gach duine a thagann chun a draíocht a bhlaiseadh sna blianta amach romhainn.”
